Klimaat en milieu

Het overstappen naar duurzame energiebronnen is cruciaal om de gevolgen van klimaatverandering te beperken en een duurzame toekomst voor volgende generaties te waarborgen. Wij hebben begin 2025 het Uitvoeringsprogramma energietransitie 2025-2026 met u gedeeld. Dit uitvoeringsprogramma geeft invulling aan wat wij concreet gaan doen in 2025 en 2026 aan de uitvoering van de energievisie. We hebben daarnaast onder andere ingezet op energiebesparing bij particulieren, bedrijven en het mkb, geothermie, de isolatieopgave en balanswijken.

De energietransitie is een opgave voor de lange termijn. De komende decennia moet de overstap plaatsvinden naar een duurzamere energievoorziening. Vanwege deze ambitie, de wereldwijde klimaatcrisis en de beperkingen vanwege netcongestie, stellen we daarom geen bezuinigingen voor op milieu en klimaat, energie(armoede) en de omgevingsdienst. We willen juist versnellen en daarbij inwoners, energiecoöperaties en ondernemers betrekken. We gaan in 2025 bijvoorbeeld een onderzoek uitzetten naar mogelijkheden voor de opzet van een energiebedrijf, om duurzame, veilige en betrouwbare warmte en energie te leveren.

In 2025 is de Almeerse isolatieaanpak koopwoningen opgesteld. In Q1 2026 is deze vastgesteld in het college. De aanpak richt zich op 3 pijlers. Een stadsbreed aanbod met algemene maatregelen zoals het energieloket of collectieve inkoopacties. Deze isolatieaanpak zal in 10 jaar wijk voor wijk door de stad trekken, om de Almeerse woningvoorraad comfortabeler, energiezuiniger en duurzamer te maken. De wijkaanpak isolatie start in aardgasgebieden (Molenbuurt-West, Molenbuurt-Oost, Bouwmeesterbuurt en Bloemenbuurt) om eigenaren die willen isoleren, maar dit zelf niet kunnen organiseren en/of financieren te ontzorgen en een pilot voor de verduurzaming van drie vve’s. De bestemmingsreserve Versnellen Energietransitie is 1 van de financiële bouwstenen van de aanpak. Daarnaast zijn in 2025 de voorbereidingen getroffen voor de start van grootschalige isolatie in de binnenring van Almere Haven. De financiering hiervan volgt uit het Volkshuisvestingsfonds. De vereiste cofinanciering is vanuit de gemeente afgedekt. Ook hiervoor is de bestemmingsreserve Versnellen Energietransitie ingezet.

De subsidieregeling Almere Isoleren is in september 2025 gestart om woningeigenaren te stimuleren om hun woningen te isoleren. De regeling biedt isolatiesubsidie voor eigenaar-bewoners van een grondgebonden woning met een laag energielabel en een WOZ-waarde onder de € 477.000. Door grote belangstelling in de subsidieregeling was de subsidiepot eerder volledig uitgeput dan beoogd. Het grote enthousiasme toont dat Almeerders gemotiveerd zijn om hun woningen te verduurzamen. Ongeveer 900 Almeerders hebben dankzij de regeling een isolatiestap kunnen zetten. Momenteel wordt deze regeling op basis van de massale belangstelling en ervaringen doorontwikkeld naar een wijksubsidie.

Vanwege netcongestie, nog niet gereed zijnde wetgeving en twijfels over de betaalbaarheid van de warmtetransitie is er onzekerheid over het op korte termijn van het gas halen van huizen. Daarom zetten we als Almere nu in op versneld isoleren en verduurzamen. Dit heeft namelijk altijd een positief effect, zowel voor de inwoner als voor het verminderen van uitstoot. Energie die niet gebruikt wordt, hoeven we tenslotte niet op te wekken. Een goed geïsoleerde woningvoorraad biedt een sterke uitgangspositie voor het verdere verloop van de warmtetransitie. Daarom gaan we in 2025 een Almeers isolatieprogramma maken. Hierin geven we aan met welke doelgroepen we aan de slag gaan en waarom. Vanuit de huidige kleinschalige pilots met isolatie leren we wat er qua financiën, inzet, begeleiding en instrumenten nodig is voor een grootschalige aanpak. Om van kleine maatregelen te versnellen en op te schalen, doen we een financieel voorstel in deze begroting om een bestemmingsreserve in te stellen: de bestemmingsreserve Versnellen energietransitie.
De ontvangen subsidie uit het Volkshuisvestingsfonds zetten we meerjarig in op grootschalig isoleren van woningen in de binnenring van Almere Haven. Om dit geld uit te kunnen geven, moeten we zelf ook geld inleggen, de zogenaamde cofinanciering. In 2025 gaan we een voorstel maken om de cofinanciering hiervoor te regelen.

Aan het energiebesparingsproject deden 495 lokale ondernemers mee, verspreid over Almere Stad, Buiten, Haven en Poort. Alle deelnemers doorliepen het volledige traject van energieadvies tot installatie van maatregelen. Het project richtte zich vooral op kleine ondernemers zoals winkeliers, kappers, kleermakers en horeca.
De gerealiseerde energiebesparing bedraagt jaarlijks 437.000 kWh elektriciteit en 56.000 m³/GJ warmte, wat neerkomt op een CO ₂ -reductie van 252 ton per jaar. De maatregelen zijn voornamelijk kleine, direct uitvoerbare ingrepen. De gemiddelde besparing komt uit op 4,4% elektriciteit en 14,2% warmte.
Het project is door deelnemers zeer positief beoordeeld, met een gemiddelde waardering van 8,5.

Eerder hebben we hiervoor een succesvolle pilot uitgevoerd en in 2024 zijn we hier breder in Almere mee aan de slag gegaan. Dit loopt ook in 2025 nog door. In totaal helpen we ongeveer 450 mkb’ers met maatwerk verduurzamingsmaatregelen. Dit kunnen bijvoorbeeld kleine energiebesparende maatregelen of zonnepanelen zijn, afhankelijk van wat er nodig is en wat de ondernemers kiezen.

Het afgelopen jaar is duidelijk geworden dat de netcongestie naar verwachting tot zeker 2033 – en mogelijk tot 2035 – zal aanhouden. Deze structurele uitdaging heeft grote impact op de ruimtelijke, maatschappelijke en economische ontwikkeling van Almere en vraagt om gerichte en voortvarende maatregelen. Over de voortgang en actuele ontwikkelingen is de raad op verschillende momenten geïnformeerd.

Om een robuust elektriciteitsnet te realiseren, moet het huidige net op alle niveaus worden verzwaard en verbeterd. De gemeente ondersteunt de netbeheerders hierbij. Bijvoorbeeld bij de komst van onderstations, kabeltracé's en middenspanningsruimte. Almere draagt bovendien bij aan het uitvoeren van het Actieplan Netcongestie Flevoland, waarin concrete (crisis)maatregelen zijn opgenomen om de druk op het net te verlichten en nieuwe ontwikkelingen mogelijk te maken.

Om kansrijke lokale oplossingen te onderzoeken en te realiseren zijn onder andere stappen gezet in de vereiste regelbare opwek en energyhubs. Energyhub de Vaart is het afgelopen jaar verder doorontwikkeld. De energyhub is in mei 2026 met ondertekening van het groepscontract, getekend tussen de bedrijven en Liander, in de realisatiefase terechtgekomen. Ook op andere locaties in onze stad kijken wij doorlopend naar kansen om slimmer met energie om te gaan en ontwikkelingen mogelijk te maken.

Almere heeft met haar grote woningvoorraad en bouwambitie een substantieel deel van de aanpak voor netcongestie liggen in de bebouwde omgeving. Energiezuinige netbewuste nieuwbouw en ultimo het Almeerse product “Balanswijk” zijn hierbij het streven. In meerdere ontwikkelingen is het streven naar een netbewuste wijk opgenomen. Wat betreft balanswijken is het afgelopen jaar gewerkt aan een verdere uitwerking van het energiesysteem in Almere Pampus en op Hortus. Voor Almere Pampus is gedetailleerd uitgewerkt voor fase 1 welk energiesysteem (op hoofdlijnen) optimaal zou zijn in ruimte, netbewust bouwen en benodigde assets. Dit is ook doorgetrokken naar heel Pampus. Voor Hortus is een locatie bepaald waar de technische maatregelen van in balans en netbewust bouwen zou kunnen worden toegepast.

Deze overbelasting noemen we ook wel netcongestie. Het stroomnetwerk zit simpelweg te vol. Dit maakt dat we geen bedrijven en/of voorzieningen meer kunnen aansluiten op het stroomnetwerk. Almere is daarmee een van de steden die het hardst geraakt wordt door deze problematiek. Naar verwachting zal het tot 2029 duren voordat het stroomnetwerk zo is aangepast dat er weer ruimte ontstaat. Ondertussen proberen we de gevolgen te beperken. Zo zijn er in Flevoland twee bedrijventerreinen als ‘energy hubs’ aangemerkt door de netbeheerders, waarvan één De Vaart in Almere is. Zo’n initiatief zal bedrijven helpen om energie te delen en efficiënter gebruik te maken van de capaciteit op het stroomnetwerk. Zelf zetten we een dergelijk initiatief op bedrijventerrein Stichtsekant ook voort. Dit initiatief komt vanuit de ondernemers zelf die samenwerken op dit gebied. Daarnaast kijken we ook naar maatregelen voor de woningbouw, bijvoorbeeld; netbewuste nieuwbouwwoningen en een zogenaamde 'balanswijk'.

Het afgelopen jaar heeft de wetenschappelijke boring plaatsgevonden op Strandeiland, in het opsporingsvergunningengebied van SOK consortiumpartners Vattenfall, HVC en gemeente Almere. Naar aanleiding van de eerste analyses doet het consortium samen met Energie Beheer Nederland (EBN) verdiepend onderzoek naar de diepe ondergrond van Almere. Tevens wordt een gezamenlijke businesscase opgesteld dat de basis zal vormen voor de go-no-go voor 3D seismisch onderzoek op Almeers grondgebied door EBN. Al deze onderzoeken zijn nodig om te bepalen of er genoeg warmte in de ondergrond benut kan worden en om de risico's van een slecht geplaatste boring te verkleinen.

De verduurzaming van de gebouwde omgeving is een opgave die de gemeente Almere niet alleen kan uitvoeren. Naast afspraken met vastgoedeigenaren die verantwoordelijk zijn voor verduurzaming van de gebouwen (woningen, bedrijfs- en maatschappelijk vastgoed), maakt de gemeente ook afspraken met partners die verantwoordelijk zijn voor de levering van warmte, elektriciteit en koeling.
Een belangrijke samenwerkingsovereenkomst is voor het onderzoek en de ontwikkeling van bronnen voor het bestaande warmtenet in Almere. Dit gaat bijvoorbeeld om het gezamenlijk onderzoek doen naar de geschiktheid van de bodem voor aardwarmte. Het warmtenet is aangesloten op de “Diemencentrale” welke op dit moment nog wordt voorzien van gasgestookte warmte. Door samen te werken met partijen als gemeenten, provincies en warmtebedrijf Vattenfall wordt de verduurzaming van ons warmtenet mogelijk.

In 2025 zijn 45 subsidies toegekend voor het vervangen van asbesthoudende woningdaken in Almere. Daarvan zijn 25 daken daadwerkelijk vervangen door een geïsoleerd dak en ongeveer 30% van de woningeigenaren heeft daarbij ook gekozen voor de installatie van zonnepanelen. Voor de resterende 20 asbesthoudende woningdaken is sanering gestart.
Daarnaast zijn in 2025 in totaal 439 schuur- en garagedaken vervangen, met een deelname van ongeveer 99% van de eigenaren. Dit hoge bereik is gerealiseerd door kosteloze vervanging en volledige ontzorging door de gemeente. De aanpak blijkt effectief en wordt door bewoners positief gewaardeerd.

In 2026 wordt de uitvoering van het asbestdakenafbouwproject voortgezet. We werken daarbij aan een verbreding van de regeling conform de opdracht van de raad zodat vve’s en verenigingen ook geholpen kunnen worden.

Dit doen we met een subsidieregeling en een collectieve aanpak voor het saneren van asbestdaken op woningen. Het doel is om deze daken ook meteen te verduurzamen als het asbest gesaneerd is, door te isoleren en waar gewenst kunnen de woningeigenaren ook zonnepanelen laten plaatsen. In Almere gaat het in totaal om zo’n 100 asbestdaken op woningen. In Almere bevinden zich daarnaast ongeveer 1000 kleine daken zoals schuurtjes en carports die asbest bevatten. Hiervoor wordt dit jaar een aparte aanpak uitgewerkt met het doel de inwoner en de gemeente maximaal te ontzorgen. In 2025 starten we met het saneren van deze kleine asbestdaken.

Almere heeft zich in 2020 aangesloten bij het landelijke 'Schone Lucht Akkoord'. We willen de luchtkwaliteit in onze stad verbeteren, wat bijdraagt aan betere leefomgeving voor onze inwoners. In 2025 hebben we gewerkt aan de invoering van zero-emissie zones, die in 2028 moeten ingaan voor in de centra van Almere Stad, Almere Buiten en Almere Haven. Hierdoor stimuleren wij logistieke ondernemers en zelfstandigen om over te stappen op zero-emissie voertuigen, wat bijdraagt aan een betere luchtkwaliteit in deze gebieden waar de komende jaren veel woningen toegevoegd moeten worden. Omdat we willen dat iedere ondernemer mee kan in deze transitie, sluiten we aan bij de landelijk afgesproken overgangsregeling en ontheffingenstelsel. Daarnaast hebben we onderzocht welke mogelijkheden er zijn om overlast van houtstook tegen te gaan en werken we momenteel een aanpak uit. Hierover is de raad middels de raadsbrief 186 - Houtstook bij code oranje: aanpak en vervolgstappen geïnformeerd.

Hiervoor hebben we ons aangesloten bij het ‘Schone Lucht Akkoord’ in 2020. Dit doen we om de klimaatdoelstellingen te behalen en te zorgen dat de lucht die we inademen gezond is en blijft. We willen vervuilende stoffen in de lucht verminderen. We werken aan de onderwerpen: participatie en monitoring, mobiliteit, mobiele werktuigen, houtstook en hooggevoelige groepen.