Veiligheid en handhaving

De Veiligheidsagenda 2023 - 2026 is leidend voor onze inzet op een veilig en leefbaar Almere. Over de voortgang, inclusief doelen, effectenindicatoren en de aanpak per thema, rapporteren we apart aan de raad. De Derde Voortgangsrapportage zal in het tweede kwartaal van 2026 worden voorgelegd aan de raad. Dit is de rapportage over geheel 2025. We zien stabilisatie, de geregistreerde criminaliteit is licht gedaald en ontwikkelt zich gunstiger dan regionaal gemiddeld. Daartegenover staan toenemende vormen van onveiligheid die ingrijpen op het veiligheidsgevoel, zoals wapenbezit, jongerenoverlast en overlast door onbegrepen gedrag.

Naast de geplande inzet via de Veiligheidsagenda zagen we in 2025 een heel aantal urgente veiligheidsthema's op ons afkomen. Hier gaat veel ambtelijke capaciteit naar uit die niet besteed kan worden aan bijvoorbeeld preventie en lange termijn opgaven. Veel capaciteit gaat op aan acute incidenten, waaronder explosies, excessief geweld en maatschappelijke onrust. De afhandeling hiervan, bijvoorbeeld als het gaat om de impact op inwoners, kost veel inzet. Veiligheidsvraagstukken worden complexer, grijpen op elkaar in en vragen om een steeds intensievere inzet van onze gemeente en onze partners.
Dit alles vraagt om prioritering en keuzes. Met de huidige middelen kan niet alles gelijktijdig worden gerealiseerd.

De gemeenteraad heeft op 29 juni 2023 de Veiligheidsagenda 2023 – 2026 vastgesteld. Hiermee is voor de komende vier jaar richting gegeven aan onze veiligheidsaanpak en ambities. Het doel is dat Almere een veilige stad blijft om in te wonen, werken en verblijven. Wij bereiken dit door te werken aan de vijf vastgestelde thema’s uit de Veiligheidsagenda 2023 – 2026. Het gaat hierbij om:

• het voorkomen en tegengaan van georganiseerde ondermijnende criminaliteit;
• het bevorderen van de digitale veiligheid;
• het behouden van  veilige wijken;
• het inzetten op maatschappelijke onrust, polarisatie en radicalisering;
• het borgen en versterken van de lokale en regionale crisisbeheersing.

Het ‘Uitvoeringsplan Veiligheidsagenda Almere 2023 – 2026’ geeft op basis van concrete effectindicatoren per thema invulling aan onze doelstellingen.

In de Programmabegroting 2025 is incidenteel geld beschikbaar gemaakt voor de intensivering van de toepassing van de wet Bibob. Dit is hiermee voor 2 jaar geregeld. In 2025 hebben we onder andere het Bibob-beleid geactualiseerd en voorbereid voor vaststelling in 2026. We hebben hierin de inzet gericht risico-gestuurde en gefaseerde verbreding van de toepassing van de Wet Bibob, onder meer naar vastgoed, subsidies en overheidsopdrachten. Ook is er in 2025 met regionale partners een gezamenlijk werkproces ingericht om actiever gebruik te maken van de Bibob-tipbevoegdheid.
Het implementeren van een exploitatievergunningsstelsel, inclusief een ondermijningsartikel in de APV, is een vervolgstap in 2026. Dit is dus nog niet gerealiseerd in 2025.
Dit alles konden en kunnen we doen met de incidentele middelen die beschikbaar zijn gesteld voor 2025 en 2026, die doorlopen in 2027. Hiermee brengen we de basis op orde. Voor structurele verbreding en verdieping van de toepassing van de Wet Bibob zijn echter ook structurele middelen nodig.

Vanuit het coalitieakkoord ‘Samen bouwen aan Almere’ is er een (tijdelijke) impuls gegeven aan de verdere intensivering voor de toepassing van de Wet Bibob als preventief instrument in het voorkomen en aanpakken van georganiseerde ondermijnende criminaliteit. Wij bieden in 2025 een nieuw Bibob-beleid aan ter vaststelling, waarin wij de huidige inzet meer risico-gestuurd inrichten. Het doel daarbij is het instrument zo efficiënt mogelijk in te zetten en de reikwijdte van onze aanpak verder uit te breiden naar nieuwe domeinen. Daarnaast implementeren wij in het tweede kwartaal van 2025 een exploitatievergunningsstelsel voor nader te bepalen specifieke branches. In combinatie met het opnemen van het ‘ondermijningsartikel’ in onze Algemene Plaatselijke Verordening (APV) wordt het vanaf 2025 mogelijk om risicobranches, -gebouwen of -gebieden aan te wijzen als vergunningplichtig. Wij doen tegelijkertijd een voorstel over de te hanteren opzet en indicatoren voor de evaluatie van de tijdelijke intensivering in 2026.

In 2025 is de uitvoering van Preventie met Gezag doorgezet. Dit programma moet voorkomen dat jongeren betrokken raken bij criminaliteit of daarin doorgroeien. Dit wordt gefinancierd door extra middelen vanuit het ministerie van Justitie en Veiligheid. In 2025 hebben we een nieuwe aanvraag voor deze middelen opgesteld voor de periode van 2026-2029. De toekenning van deze extra middelen hebben we in december 2025 ontvangen. In de Derde Voortgangsrapportage Veiligheidsagenda 2023-2026 gaan we uitgebreid in op de interventies die we hebben verricht in 2025.

Nadat de middelen voor het programma Preventie met Gezag aan ons zijn toegekend hebben wij in juli 2024 het uitvoeringsplan Preventie met Gezag gepresenteerd. Hierop zijn wij aan de slag gegaan met het opzetten en uitvoeren van de interventies. In 2025 blijven wij samen met onze partners volop inzetten op een zorgvuldige uitvoering van het uitvoeringsplan waarin aandacht bestaat voor het samenspel tussen preventieve en repressieve interventies.  

Met de extra, structurele middelen die in de Programmabegroting 2025 zijn opgenomen hebben we de aanpak straatintimidatie kunnen voortzetten en intensiveren. Via programma's als 'Oké op school' richten we ons op preventie door bewustwording en duurzame gedragsverandering. Daarnaast treden we repressief op. Zo heeft Almere in 2025 deelgenomen aan de landelijke pilot handhaving seksuele intimidatie. Dit betekent concreet dat er drie boa's gedurende twee actiedagen per maand in burger specifiek toezicht houden en handhaven op seksuele intimidatie. In december 2025 is de raad middels een raadsbrief ( 005 - Extra maatregelen om de veiligheid van vrouwen te verbeteren ) geïnformeerd over onder andere deze pilot.

De extra structurele middelen die vanuit het coalitieakkoord ‘Samen bouwen aan Almere’ beschikbaar zijn gesteld worden hiervoor ingezet. Er wordt opvolging gegeven aan de uitkomsten van het onderzoek naar straatintimidatie in Almere en tevens wordt verkend op welke manier we meer repressief kunnen inzetten op straatintimidatie.

In 2025 is besloten dat handhaving deels mee gaat lopen met de groei van de stad. Het deel handhaving bebouwde omgeving gaat meelopen met autonome groei. Dit is echter onvoldoende om de groei van de stad bij te houden. De vraag(stukken) en het aantal meldingen zijn veel groter dan wij met de huidige bezetting aankunnen. Dit komt deels door bestaande achterstanden en deels door de maatschappelijke trend dat er meer vraagstukken bij handhaving worden neergelegd.
Toezicht Handhaving Openbare Ruimte (Boa’s) krijgt geen extra middelen vanuit autonome groei. Dit betekent dat wij hier in capaciteit achter lopen op de vraag.

We zien dat het aantal meldingen handhaving openbare ruimte is in 2025 gestegen naar gemiddeld 1.100 per maand, in 2024 was dit 800 per maand. Hierdoor stijgt het aantal openstaande meldingen weer naar 560 eind december 2025.

In 2025 is bij de programmabegroting besloten om geld beschikbaar te stellen voor enkele extra boa’s ten gunste van de aanpak van toezicht en handhaving, afvaldumpingen en mensenhandel . Dit zal in 2026 ook bij gaan dragen aan het afhandelen van meldingen over deze onderwerpen.
In 2025 waren we echter genoodzaakt keuzes te maken over meldingen die we wel en niet kunnen oppakken, zolang het aantal meldingen dat openstaat boven onze streefwaarde van 400 meldingen per maand is.

Almere blijft groeien en zich verder ontwikkelen als stad. Dit brengt met zich mee dat het toezicht en de handhaving  in de stad ook moet groeien. Groei is nodig indien de gemeente niet wil dat veiligheid, leefbaarheid en dienstverlening verder achter raken op de vraag en ambitie.
De groei van de stad brengt immers meer werk met zich mee. Bovendien zien we dat de vraagstukken complexer worden en het aantal vraagstukken ook toeneemt. Actueel is bijvoorbeeld duurzaamheid en energietransitie. Met de groei van de stad groeit ook het aantal meldingen openbare ruimte en het aantal handhavingsverzoeken. Indien de capaciteit niet meegroeit met de stad moeten we op steeds meer gebieden keuzes maken, die ten koste gaan van onze ambities.

In 2025 is besloten om de Boa's per 1 maart 2026 in dienst te nemen. Een projectgroep is gevormd en die heeft ervoor gezorgd dat alle voorbereidingen tijdig zijn getroffen om de Boa’s op een goede manier over te kunnen nemen in gemeentelijke dienst en welkom te kunnen heten.

De gemeente maakt gebruik van een externe partij die mensen voor handhaving in de openbare ruimte levert. Het onderzoek naar het al dan niet in gemeentelijke dienst nemen van de Boa’s is in de afrondende fase. In het najaar van 2024 volgt er een voorstel dat besproken wordt met de gemeenteraad.

Het is nog steeds onze ambitie om met 'vaste' wijkboa's te gaan werken in de verschillende wijken. Helaas laat de beschikbare capaciteit dit op dit moment nog niet volledig toe. Wel kunnen met de middelen die in 2025 beschikbaar zijn gesteld 2 wijkboa’s inzetten.

Met de extra middelen die met het coalitieakkoord zijn vrijgemaakt zetten we meer boa’s in de wijk in. Ze werken roulerend gebiedsgericht. Voor vaste wijkboa’s, die het gezicht zijn in de wijk, is minimaal 8 fte meer capaciteit nodig.

In 2025 heeft  stimulerend energietoezicht geresulteerd in 1.124 administratieve controles en 118 fysieke controles uitgevoerd. 77 van de 118 bedrijven voldoen aan de energiebesparingsplicht.
Begin 2025 voldeden nog een klein aantal kantoorpanden niet aan de label-C verplichting. Bij deze panden is in 2025 een handhavingstraject gestart. Dat heeft ertoe geleid dat eind 2025 alle kantoorpanden aan de label-C verplichting voldeden.

De uitdagingen op het gebied van duurzaamheid zijn groot. Voor 2025 richten wij ons op het stimulerend energietoezicht, de asbestaanpak en de label-c verlichting. Ook bereiden we ons voor op de totstandkoming van zero emissie zones, milieuprestatie gebouwen en schoon en emissieloos bouwen.