Algemeen
Met ingang van het boekjaar 2023 geeft het college van Burgemeester en Wethouders zelf een rechtmatigheidsverantwoording af bij de jaarrekening. Dit is zo vastgelegd in de Financiële verordening Almere 2026 (hoofdstuk 3.7), die voor de rechtmatigheid met terugwerkende kracht ook voor het boekjaar 2025 van toepassing is. In de rechtmatigheidsverantwoording rapporteert het college aan de raad over afwijkingen met een verantwoordingsgrens van 2% van de totale lasten van de gemeente, inclusief de toevoegingen aan de reserves. In de paragraaf bedrijfsvoering worden de geconstateerde afwijkingen (fouten of onduidelijkheden) groter dan € 0,5 miljoen nader toegelicht.
Een onderdeel van de rechtmatigheid is het begrotingscriterium, dat betrekking heeft op de grenzen van de baten en lasten in de door de raad geautoriseerde begroting. Dat geldt zowel voor de exploitatie en investeringskredieten, en de hiermee samenhangende programma’s waarbinnen de financiële beheershandelingen tot stand moeten zijn gekomen. De begrotingsrechtmatigheid wordt beoordeeld op het niveau waarop de begroting door de raad is geautoriseerd, zijnde de begrotingsprogramma’s.
In de programmaverantwoording geven we vooral een toelichting op de netto begrotingsafwijking, zijnde het jaarresultaat. In deze bijlage begrotingsrechtmatigheid geven we een toelichting op de bruto afwijkingen, dus de lasten en baten afzonderlijk (vóór reservemutaties).
Analyse op begrotingsafwijkingen > € 0,5 miljoen
Uitgangspunt is dat iedere overschrijding van de lasten van de begroting als onrechtmatig wordt beschouwd. Afwijkingen worden als acceptabel aangemerkt in de volgende situaties:
- Er is sprake van een overschrijding waarbij direct gerelateerde inkomsten de overschrijding compenseren.
- Er is sprake van een overschrijding op een open-einde regeling.
- Er sprake is van een begrotingsoverschrijding die past binnen het bestaande beleid van de raad.
Begrotingsoverschrijdingen die voldoen aan deze uitgangspunten worden opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording (voor zover de verantwoordingsgrens voor afzonderlijke fouten of onduidelijkheden is overschreden). Deze worden daarin niet verder toegelicht. De toelichting hiervan is opgenomen in deze bijlage begrotingsrechtmatigheid. We hanteren hiervoor een grens van € 0,5 miljoen op programmaniveau. De toelichting doen we per programma, op het niveau van de onderliggende programmaonderdelen.
Onderschrijdingen van lasten of investeringskredieten en/of lagere of hogere baten dan begroot, worden op basis van de financiële verordening formeel als onrechtmatig beschouwd. Deze worden als rechtmatig aangemerkt als deze toereikend zijn toegelicht in de kwartaalrapportages en/of de programmarekening. Deze toelichtingen zijn opgenomen in deze bijlage. Deze afwijkingen van de begroting worden daarom niet opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording.
bedragen x € 1.000
begroot | begroot | realisatie | realisatie | over-schrijding | onder-schrijding | over-schrijding | onder-schrijding | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
programma | lasten | baten | lasten | baten | lasten | lasten | baten | baten |
Wonen | 139.066 | -149.989 | 105.197 | -128.565 | 0 | 33.869 | 0 | -21.424 |
Openbare ruimte | 147.827 | -99.516 | 143.400 | -100.887 | 0 | 4.427 | 1.371 | 0 |
Veiligheid en handhaving | 48.137 | -14.145 | 48.741 | -15.238 | -605 | 0 | 1.092 | 0 |
Dienstverlening en samenwerking met de stad | 23.901 | -6.852 | 24.878 | -6.663 | -977 | 0 | 0 | -189 |
Diversiteit en inclusie | 13.474 | -9.642 | 11.310 | -9.641 | 0 | 2.164 | 0 | -1 |
Economie | 14.453 | -1.934 | 11.904 | -1.407 | 0 | 2.549 | 0 | -527 |
Onderwijs | 68.710 | -30.891 | 63.368 | -28.827 | 0 | 5.342 | 0 | -2.064 |
Gezondheid | 51.214 | -7.516 | 49.633 | -5.898 | 0 | 1.580 | 0 | -1.618 |
Sociale voorzieningen en zorg | 357.408 | -244.871 | 357.104 | -249.953 | 0 | 303 | 5.082 | 0 |
Jeugdhulp | 142.330 | -821 | 139.597 | -3.568 | 0 | 2.733 | 2.747 | 0 |
Dierenwelzijn | 899 | 0 | 938 | -3 | -38 | 0 | 3 | 0 |
Ontwikkeling van de stad | 36.881 | -20.265 | 33.750 | -20.417 | 0 | 3.130 | 152 | 0 |
Klimaat en milieu | 14.263 | -6.689 | 10.696 | -5.553 | 0 | 3.567 | 0 | -1.136 |
Sport | 18.183 | -5.164 | 19.034 | -6.539 | -851 | 0 | 1.375 | 0 |
Kunst en cultuur | 46.314 | -12.753 | 45.163 | -12.412 | 0 | 1.151 | 0 | -341 |
Overhead en bedrijfsvoering | 113.353 | -1.128 | 112.127 | -2.934 | 0 | 1.226 | 1.806 | 0 |
Financiën | 7.267 | -606.750 | 7.327 | -607.946 | -61 | 0 | 1.196 | 0 |
totaal | 1.243.678 | -1.218.926 | 1.184.167 | -1.206.450 | -2.531 | 62.042 | 14.825 | -27.301 |
1. Wonen
De onderschrijding op de lasten en baten wordt veroorzaakt door:
- Van het beschikbare budget voor de huisvesting van urgenten is mede door vertraging een deel niet uitgegeven. Dit geld is via de kwartaalrapportages doorgeschoven (projectvertraging) naar 2026, zodat dit dan alsnog hiervoor ingezet kan worden. Dat geldt ook voor de onderbesteding op de uitvoering van het woonbeleid.
- De kosten voor het facilitair grondbeleid zijn hoger dan begroot. Omdat we deze kosten verhalen op de initiatiefnemers zijn ook de baten hoger. Per saldo is dit neutraal
- De kosten voor de grondexploitaties zijn in 2025 lager dan begroot, doordat de voortgang op een aantal projecten minder was dan vooraf gedacht. Dat geldt ook voor de gerealiseerde opbrengsten. Per saldo zijn de gerealiseerde kosten lager dan de gerealiseerde opbrengsten. Daardoor neemt de boekwaarde af in plaats van dat deze toeneemt.
- Bij de commerciële producten (vastgoed en huurgrond) zijn er hogere baten dan begroot doordat het gebouw Alnovum is ingezet voor de huisvesting van Oekraïners.
2. Openbare ruimte
De onderschrijding op de lasten en de overschrijding op de baten wordt veroorzaakt door:
- Door vertraging van een aantal onderhouds- en vervangingsprojecten is er minder geld uitgegeven voor beheer en onderhoud. Dat geldt ook voor het rioolonderhoud. Ook hebben we een eindafrekening over oude jaren ontvangen voor de nutskosten op basis waarvan we geld hebben terugontvangen. Daardoor zijn ook de nutskosten lager.
- De baten zijn hoger doordat we meer inkomsten hebben ontvangen voor ons ingezamelde afval. Ook zijn de opbrengsten uit de afvalstoffenheffing hoger dan begroot.
3. Veiligheid en handhaving
De overschrijding op de lasten en baten wordt veroorzaakt door:
- De overschrijding op de lasten bestaat uit diverse kleine afwijkingen, waaronder hogere apparaatskosten voor openbare orde en veiligheid als gevolg van extra inzet door ziekteverzuim.
- De baten zijn hoger doordat wij de voormalige brandweerkazerne op de Markerkant hebben ingezet voor de opvang van asielzoekers. Hiervoor krijgen we een vergoeding.
4. Dienstverlening en samenwerking met de stad
De overschrijding op de lasten wordt veroorzaakt door:
- Vanwege de gewijzigde pensioenwetgeving wordt de pensioenvoorziening voor (oud) wethouders overgedragen naar het ABP. Omdat het ABP rekent met een hogere dekkingsgraad (115%) dan wij in de voorziening (100%) hebben we € 1,0 miljoen moeten bijstorten.
De onderschrijding op de baten is kleiner dan € 0,5 miljoen.
5. Diversiteit en inclusie
De onderschrijding op de lasten wordt veroorzaakt door:
- Een aantal projecten op het gebied van diversiteit & inclusie, en de toegankelijke openbare ruimte, zijn vertraagd waardoor niet al het budget is uitgegeven. Via de kwartaalrapportages is dit budget grotendeels doorgeschoven naar 2026.
De onderschrijding van de baten is kleiner dan € 0,5 miljoen.
6. Economie
De onderschrijding op de lasten en baten wordt veroorzaakt door:
- Projecten van het Fonds Verstedelijking Almere (FVA) zijn vertraagd, mede door afhankelijkheid van derden. Dit wordt op projectniveau toegelicht in de paragraaf FVA. Doordat we deze kosten dekken uit de reserve FVA zijn ook de baten (na bestemming) lager en is dit niet van invloed op het resultaat.
- De regiodeal Nieuw Land is later gestart dan gepland. Ook zijn we voor de voortgang afhankelijk van de aanvragen en uitvoering van derden. De bestedingen zijn lager dan vooraf ingeschat. Omdat we dit grotendeels betalen uit een rijkssubsidie zijn ook de baten lager. Per saldo is dit neutraal.
7. Onderwijs
De onderschrijding op de lasten en baten wordt veroorzaakt door:
- Er is sprake van onderbesteding op de aanpak voortijdig schoolverlaten en het onderwijsachterstandenbeleid. Hiervoor werken we samen met partners in het onderwijsveld. Door projectvertraging zijn niet alle in 2025 geplande werkzaamheden uitgevoerd. Dit schuift daarom door naar 2026. We betalen deze activiteiten met rijksgeld, waardoor de baten ook lager zijn. Per saldo is dit neutraal.
- De baten op het onderhoud van scholen zijn hoger dan begroot. Dit komt doordat wij meer onderhoudswerk hebben moeten doen in opdracht van schoolbesturen. Dit leidt tot hogere kosten, maar dus ook tot hogere baten omdat we dit bij de schoolbesturen in rekening brengen.
- Projecten van het Fonds Verstedelijking Almere (FVA) zijn vertraagd, mede door afhankelijkheid van derden. Dit wordt op projectniveau toegelicht in de paragraaf FVA. Doordat we deze kosten dekken uit de reserve FVA zijn ook de baten (na bestemming) lager en is dit niet van invloed op het resultaat.
8. Gezondheid
De onderschrijding op de lasten en baten wordt veroorzaakt door:
- Er is sprake van onderbesteding op de uitvoering van Positief Gezond Almere / GALA. Hiervoor werken we samen met onze partners in de stad. Door projectvertraging zijn niet alle in 2025 geplande werkzaamheden uitgevoerd. Dit schuift daarom door naar 2026. We betalen deze activiteiten met rijksgeld (IZA), waardoor de baten ook lager zijn. Per saldo is dit neutraal.
9 Sociale voorzieningen en zorg
De overschrijding op de baten wordt veroorzaakt door:
- We hebben de kosten en opbrengsten van de activiteiten binnen de regionale Wmo niet goed begroot, zoals de kosten voor de vrouwenopvang. Daardoor zijn de lasten en baten hoger dan begroot, maar passend binnen de beleidskaders.
- We hebben extra bijdragen van het rijk ontvangen voor asielzoekers die wij opvangen, en vluchtelingen uit Oekraïne. Ook hebben we hogere inkomsten ontvangen voor de bijstand en schuldhulpverlening, waaronder hulp aan gedupeerden van de kinderopvangtoeslagaffaire.
De onderschrijding op de lasten is kleiner dan € 0,5 miljoen.
10Jeugdhulp
De onderschrijding op de lasten en de overschrijding op de baten wordt veroorzaakt door:
- De kosten voor de jeugdhulp zijn lager dan de bijgestelde begroting. Dat komt vooral door de top specialistische jeugdhulp. Dit zijn kostbare trajecten per cliënt. Een lager aantal cliënten kan daardoor een groot effect hebben.
- We hebben de kosten en opbrengsten van de activiteiten binnen de regionale Jeugdhulp niet goed begroot (sociaal domein flevoland). Daardoor zijn de lasten en baten hoger dan begroot, maar passend binnen de beleidskaders.
11 Dierenwelzijn
Op dit programma zijn er geen afwijkingen groter dan € 0,5 miljoen.
12. Ontwikkeling van de stad
De overschrijding op de lasten wordt veroorzaakt door:
- Projecten van het Fonds Stedelijke Vernieuwing (FSV) zijn vertraagd, mede door afhankelijkheid van derden. Dit wordt verder toegelicht bij de toelichting op de bestemmingsreserve FVS in de toelichting op de balans. Doordat we deze kosten dekken uit de reserve FSV zijn ook de baten (na bestemming) lager en is dit niet van invloed op het resultaat.
- Projecten van het Fonds Verstedelijking Almere (FVA) zijn vertraagd, mede door afhankelijkheid van derden. Dit wordt op projectniveau toegelicht in de paragraaf FVA. Doordat we deze kosten dekken uit de reserve FVA zijn ook de baten (na bestemming) lager en is dit niet van invloed op het resultaat.
De overschrijding op de baten is kleiner dan € 0,5 miljoen.
13. Klimaat en milieu
De onderschrijding op de lasten en baten wordt veroorzaakt door:
- Door projectvertraging zijn de uitgaven voor de versnelling van de energietransitie lager dan begroot. Dit komt mede door afhankelijkheid van beschikbare uitvoeringscapaciteit. Deze activiteiten betalen we grotendeels uit rijksgeld, hierdoor zijn ook de baten lager.
- Ook voor de aanpak asbestdaken en klimaatadaptatie is er sprake van projectvertraging, grotendeels doordat activiteiten later zijn gestart dan eerder ingeschat. Via de kwartaalrapportages is dit geld doorgeschoven naar 2026 zodat deze activiteiten dan alsnog uitgevoerd/afgerond kunnen worden.
14. Sport
De overschrijding op de lasten en baten wordt veroorzaakt door:
- De onderhoudskosten voor de sportaccommodaties zijn hoger uitgevallen dan begroot. Ook de exploitatiekosten waren hoger. Dit komt voor een deel door een hogere bezetting van de accommodaties. Hierdoor zijn ook de baten hoger dan begroot. Daarnaast is er een eindafrekening van de nutskosten over oude jaren ontvangen, op basis waarvan wij geld hebben terugontvangen.
15. Kunst en cultuur
De onderschrijding op de lasten wordt veroorzaakt door:
- Projecten van het Fonds Verstedelijking Almere (FVA) zijn vertraagd, mede door afhankelijkheid van derden. Dit wordt op projectniveau toegelicht in de paragraaf FVA. Doordat we deze kosten dekken uit de reserve FVA zijn ook de baten (na bestemming) lager en is dit niet van invloed op het resultaat.
De onderschrijding op de baten is kleiner dan € 0,5 miljoen.
16. Overhead en bedrijfsvoering
De onderschrijding op de lasten en overschrijding op de baten wordt veroorzaakt door:
- We hebben de kosten en opbrengsten voor de regionale jeugdhulp (Sociaal Domein Flevoland) per abuis niet goed begroot, waaronder de bedrijfsvoering. Hierdoor zijn zowel de lasten als baten hoger dan begroot, maar per saldo neutraal en passend binnen het beleidskader.
- Bij de ICT-projecten is er sprake van onderbesteding door projectvertraging, vooral als gevolg van capaciteitstekorten. Dit geld schuiven we door naar 2026 zodat de projecten op een later moment alsnog uitgevoerd/afgerond kunnen worden.
- Op ons vastgoed hebben een voordeel door een eindafrekening van de nutskosten over oude jaren op basis waarvan we geld terug hebben ontvangen.
17. Financiën
De overschrijding op de baten wordt veroorzaakt door:
- Eind 2025 is gebleken dat de waarden van bouwterreinen die voor ozb-heffing in aanmerking komen hoger waren dan verwacht. Hierdoor is er € 0,8 miljoen extra belasting ontvangen.
- De inkomsten uit toeristenbelasting waren in 2025 hoger door naheffingen over 2024. Ook hebben we compensatie ontvangen van het rijk voor misgelopen inkomsten door de opvang van vluchtelingen in hotels.
De onderschrijding op de lasten is kleiner dan € 0,5 miljoen.
Analyse op overschrijdingen investeringskredieten > € 0,5 miljoen
Bij investeringsprojecten wordt de begrotingsrechtmatigheid beoordeeld op het niveau van het totaal geautoriseerde kredietbedrag. Een overschrijding van het jaarbudget, passend binnen het totaalbedrag van het krediet, wordt daarmee als rechtmatig beschouwd. We hanteren hiervoor een grens van € 0,5 miljoen op kredietniveau. In 2025 is er op kredietniveau geen sprake van kredietoverschrijdingen groter dan € 0,5 miljoen. Wel is er sprake van een aantal kleinere overschrijdingen op individuele kredieten, die gezamenlijk optellen tot een overschrijding van totaal € 239.000.
Onderschrijding van kredieten zijn inherent aan de aard van kredieten, die vaak meerjarig zijn. In de bijlage Overzicht mutaties investerings- en financieringsstaat geven we inzicht in het verloop van de kredieten. Daarin is terug te zien wat de restantkredieten zijn, en er dus nog sprake is van een onderbesteding. Deze worden individueel niet toegelicht, omdat het uitgangspunt is dat besteding hiervan in latere jaren alsnog zal plaatsvinden.