Onderwijs

In 2025 hebben we deze beweging doorgezet. We kijken meer integraal naar welke invloed ruimtelijke en economische opgaven hebben op het sociaal domein, en andersom. Bijvoorbeeld hoe onderwijskansen te koppelen aan economische ontwikkelingen, zoals in de regiodeal. Bij ruimtelijke beslissingen is het perspectief vanuit het sociaal domein nu sterker vertegenwoordigd in de besluitvorming. Onderwijs(huisvesting) maar ook sport en cultuur, krijgen hiermee een betere plek in het geheel van de stedelijke ontwikkeling van Almere.

Dit is ook één van de adviezen uit de sociale staat van de stad. Het bouwen van een sterke stad en brede welvaart voor Almeerders is iets dat inzet van alle domeinen vraagt. Daarom verbinden we de onderwijsopgaven aan andere domeinen voor de versterking van de stad. Bijvoorbeeld van de regiodeal, waarin nadrukkelijk de verbinding met bedrijven in de stad gezocht wordt. Maar ook met sport en cultuur ter bevordering van een rijkere schoolweek en het vergroten van de sociale cohesie.

Almere is de stad met het grootste tekort aan leraren in Nederland. Dit lerarentekort is niet met een paar simpele interventies op te lossen. Wel hebben we in 2025 verschillende acties ingezet om dit tekort te verkleinen en zolang dit tekort er is, de gevolgen hiervan te beperken voor het onderwijs in de stad. Op 6 mei 2025 hebben wij de raad geïnformeerd over het lerarentekort in Almere via de raadsbrief 094 Lerarentekort Almere 2025 . Hieruit blijkt dat de ontwikkeling van het tekort in het primair onderwijs over 2023 en 2024 stabiel is geweest. Dit bedroeg 23,7%. In het voortgezet onderwijs was het tekort 11,7%, een lichte stijging ten opzichte van 2023. Over 2025 zien we een lichte daling in de tekorten in het primair onderwijs. We zagen in afgelopen jaren dat het lerarentekort zich vaker voordoet bij scholen waar al meer onderwijsachterstanden zijn. Dit beeld blijkt over 2025 niet meer zichtbaar.
In 2025 zijn afspraken gemaakt, tussen woningcorporaties en de onderwijssector, over het ter beschikking stellen van middenhuurwoningen aan leraren. Ook hebben wij aanvullend in 2025 besloten om te onderzoeken of een voorrangsregeling in de sociale huur nodig is om het tekort aan leraren in Almere terug te dringen. Zo voorkomen we dat leraren die hun opleiding in Almere hebben afgerond vervolgens vertrekken omdat zij elders makkelijker woonruimte kunnen vinden.
Inmiddels is het Noodplan lerarentekort opgegaan in een regionale aanpak, gericht op het terugdringen van personeelstekorten in het basisonderwijs, voortgezet- en middelbaar onderwijs. Scholen maken daarvoor de plannen, wij ondersteunen hen daarbij. Vanaf 2025 is een programmamanager verantwoordelijk voor de dagelijkse uitvoering.
Daarnaast hebben wij ons de afgelopen jaren, samen met de andere 5 steden met de grootste lerarentekorten, hard gemaakt voor extra geld. Dat extra geld is er in 2025 gekomen.

Het huidige lerarentekort vormt hiervoor een belemmering. Dit tekort is groot, groeiend en het hoogste in het land. Juist op plekken waar de sociaaleconomische situatie minder is, groeit het lerarentekort het snelst. Dit zet de toegankelijkheid van goed onderwijs onder druk, juist voor hen die al op een achterstand staan. We kunnen het lerarentekort als gemeente niet oplossen maar kunnen wel zoveel als mogelijk proberen het onderwijsveld hierbij te helpen en de gevolgen te verkleinen, van de huidige tekorten.
In 2025 krijgen we beter inzicht in hoe de tekorten over de stad zijn verdeeld, zowel op wijk- als op schoolniveau door gebruik van een daarvoor ontwikkelde monitor. Daardoor kunnen we ons beleid beter aanpassen en onze interventies gerichter inzetten. Het Noodplan lerarentekort dat we in 2024 hebben uitgevoerd zetten we ook in 2025 door. We werken plannen uit voor de ‘Regionale aanpak lerarentekort’ als opvolger van het eerdergenoemde Noodplan. Dit alles doen we in samenwerking met het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, schoolbesturen en binnenkort ook met buurgemeente Lelystad.

Wat we ook zien in de rapportage over het lerarentekort is dat grotere scholen qua omvang relatief minder te maken hebben met en minder gevolgen ondervinden van het lerarentekort. Zij kunnen de gevolgen van de tekorten beter opvangen. We kunnen hier met name op sturen via onderwijshuisvesting. We gaan namelijk niet over de inhoud van het onderwijs of het HR-beleid van scholen. Samen met de onderwijspartners zetten we, binnen onze mogelijkheden, in op zogenaamde ‘Dubbelstrooms-scholen”: scholen die van elk leerjaar twee groepen hebben, en een omvang van 400 -450 leerlingen hebben. Dit is samen met de scholen verder uitgewerkt in het Integraal Huisvestingsplan (IHP) Onderwijs, dat naar verwachting in de zomer van 2026 aan de raad wordt voorgelegd.
Dit helpt om het lerarentekort terug te dringen, en biedt ook kansen in het toevoegen van voorzieningen aan een school. Kleine scholen vragen namelijk relatief veel leraren. Daarom zetten we in op robuuste scholen, waar ervaren leerkrachten, onervaren leerkrachten kunnen helpen en waar ondersteuning effectiever te organiseren valt. We hebben onze bijdrage aan de wervingscampagne voor leraren gecontinueerd. De vliegende brigade is er in 2025 niet gekomen. Dit plan bestaat nog steeds maar in afgeslankte vorm.

Daarom zetten we, binnen onze mogelijkheden, in op scholen met een omvang van 400 leerlingen. Dit helpt om het lerarentekort terug te dringen. Kleine scholen vragen namelijk relatief veel leraren. Daarom zetten we in op robuuste scholen, waar ervaren leerkrachten, onervaren leerkrachten kunnen helpen en waar ondersteuning effectiever te organiseren valt. We werken een plan hiervoor in 2025 uit. We werken in 2025 aan het opzetten van ‘een vliegende brigade’, dit zijn leerkrachten die bovengemiddeld presteren en die we kunnen inzetten op scholen waar nu problemen zijn. Daarnaast breiden we bestaande promotiecampagnes uit, gaan we door met ondersteuning op scholen en zetten we onderwijsambassadeurs in.

Langs de vier maatschappelijke opgaven hebben wij in 2025 gewerkt aan kansrijk, veilig en gezond opgroeien van de jeugd in Almere. Dit is vastgelegd in de Lokale Educatieve Agenda 2024-2028 (LEA.). In december 2025 hebben wij de raad uitgebreid op de hoogte gebracht van de voortgang van de huidige LEA. Dit is gedaan met raadsbrief 264. Lokale Educatieve Agenda 2024-2028 . In deze brief kunt u de resultaten en activiteiten in het kader van de LEA. teruglezen. Een uitgebreide evaluatie van de LEA. vindt plaats in 2026. In de Programmabegroting 2026 heeft u kunnen lezen dat ook de veiligheid op scholen meegenomen wordt in de tussenevaluatie.
We hebben ook geconstateerd dat extra inzet nodig is. Ondanks de inspanningen via onder andere de LEA. lukt het nog niet volledig om alle jeugd in Almere een kansrijke ontwikkeling te bieden. Als snelgroeiende stad hebben wij in toenemende mate te maken met complexe vraagstukken rondom voortijdig schoolverlaten, veiligheid op scholen en tekort aan professionals. Onder leiding van oud-minister Asscher is er een onderzoek gestart naar de kansen voor onze jeugd in Almere. Dit leidt in 2026 tot een rapport en advies. We zijn daarnaast gestart met de ontwikkeling van een integrale aanpak, met gerichte en gezamenlijk oplossingen.

Om kinderen kansrijk, gezond en veilig op te laten groeien werken we samen met (voor)scholen, jeugdhulp en maatschappelijke partners aan afspraken over jeugd- en onderwijsbeleid. Dit doen we met de Lokale Educatieve Agenda (LEA.) 2024-2028. Deze is in 2024 met de raad gedeeld. In de LEA. zijn vier maatschappelijke opgaven benoemd:

• Kwalitatief sterke en toekomstgerichte educatie.
• Ondersteuning waar nodig voor kind, jongere, ouder en verzorger.
• Inspirerende leeromgeving voor educatieve groei.
• Aandacht voor de professional.

Eind 2024 wordt de raad geïnformeerd over welke stappen we samen met het werkveld precies gaan zetten per maatschappelijke opgave. Hierbij hoort ook een concretisering van de doelstellingen die we willen behalen en wat we willen gaan meten om te kijken of we op koers liggen. Hierover informeren we  jaarlijks de raad. Daarmee geven we de PDCA-cyclus (Plan, Do, Check, Act) rondom de LEA. vorm.

De wet ‘Van school naar duurzaam werk’ is niet per 1 augustus 2025 van kracht geworden maar is uitgesteld tot 1 januari 2026. Deze wet beoogd vroegtijdig schoolverlaten te voorkomen en richt zich daarnaast op de aanvullende begeleiding vanuit het voortgezet en middelbaar onderwijs naar werk. Dit is een uitbreiding van de eerdere wetgeving. Door het uitstellen van de nieuwe wet is in 2025 de huidige regionale aanpak, en de daaraan gekoppelde subsidieaanvraag, verlengd tot 31 december 2025.
In 2025 is gewerkt aan een nieuw regionaal programma voor de jaren 2026-2029. Dit is in gezamenlijkheid tussen de Flevolandse gemeenten, met Almere als centrumgemeente, en onderwijsinstellingen. Deze aanpak wordt in 2026 vastgesteld. Deze wet gaat verder dan alleen het voorkomen van vroegtijdig schoolverlaten. Het gaat ook over arbeidstoeleiding. Hierbij hebben we de samenwerking met interne en externe partners gezocht op dat gebied. Hierbij is ook gekeken naar hoe dit te implementeren in onze eigen organisatie. Dit is een doorlopend proces. In 2026 onderzoeken wij welke gevolgen de wetswijziging en de nieuwe programmalijnen hebben voor de samenwerking met partners in de stad, zoals scholen, werkgevers en zorgorganisaties.

Hiervoor hebben we het programma voortijdig schoolverlaters. Dit (regionale) programma zou eigenlijk lopen tot en met 2024. Deze is door het rijk verlengd tot 31 juli 2025, met een uitvoering die mag doorlopen tot 31 december 2025. Dit is vanwege de nieuwe wet van school naar duurzaam werk, die op 1 augustus 2025 in moet gaan. De nieuwe wet beoogt jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt zelfredzaam te maken. Belangrijke wijzigingen zijn dat de leeftijd van de doelgroep die onder de wet valt van 23 jaar naar 27 jaar wordt verhoogden hiermee groter wordt. Daarbij komt er extra aandacht voor de overgang naar werk en de verbinding met de arbeidsmarkt. We bereiden ons hierop voor door nieuwe samenwerkingsafspraken te maken met scholen en mbo-instellingen om het aantal voortijdig schoolverlaters terug te dringen. En daarnaast nauwer samen te werken met interne collega’s en partners op het gebied van arbeidstoeleiding. Ook gaan we onderzoeken of de lopende subsidies voldoende aansluiten op de nieuwe wetgeving. Daarnaast kijken we welke impact de nieuwe wetgeving heeft op de capaciteit en de deskundigheid van onze eigen organisatie.

In het jaarverslag leerplicht doen we ieder jaar verslag van het aantal kinderen dat thuiszit per schooljaar en welke interventies wij uitvoeren. Dit betekent dat ze, zonder geldige reden, meer dan 4 weken niet naar school gaan. In het primair onderwijs is het aantal thuiszitters in 2025 gedaald. Daarentegen is dit in het voortgezet onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs een toename te zien. Het totaal percentage is hiermee gestegen. Dit is met name het gevolg van verbeterde registratie en meldingen door de scholen in het voortgezet (speciaal) onderwijs.
In samenwerking met Passend Onderwijs Almere is de aanpak verbeterd. Hiermee borgen we gezamenlijke werkafspraken, bevorderen we uniformiteit in handelen en zorgen we ervoor dat we als partners dezelfde koers blijven varen. Daarnaast is er een gezamenlijke inrichting gerealiseerd op het gebied van registratie- en monitorsystemen, waardoor leerplichtambtenaren en Passend Onderwijs Almere bij de start van het schooljaar 2026-2027 dezelfde leerlingen in beeld hebben.

Naast voortijdig schoolverlaters kennen we ook de categorie ‘thuiszitters’. Dit zijn leerplichtige kinderen die wel zijn ingeschreven bij een school, maar zonder geldige reden meer dan 4 weken  volledig niet naar school gaan. In 2025 zullen we de bestaande aanpak thuiszitters samen met de scholen en het samenwerkingsverband Passend Onderwijs Almere herijken. We doen dit met als doel om de gezamenlijke aanpak nog meer aan te laten sluiten bij de huidige problematiek. In het verlengde hiervan gaan we ook de subsidies voor de doelgroep 18- evalueren en waar nodig aanpassen.

Begin 2025 is de nieuwe Verordening bekostiging leerlingenvervoer Gemeente Almere 2025 vastgesteld door de raad. De belangrijkste wijziging was om de in de verordening opgenomen uitzonderingspositie van leerlingen van het Taalcentrum terug te draaien. Dit wordt omgezet naar maatwerk omdat veel leerlingen uit deze groep ook zelfstandig naar school kunnen reizen. Dit is in lijn met het bredere doel van de verordening: het bevorderen van passend en kostenefficiënt vervoer. In het eerste kwartaal 2025 hebben we extra geld beschikbaar gesteld voor twee extra busbegeleiders bij het leerlingenvervoer, vanwege de toenemende drukte en het toenemende aantal klachten. Deze extra begeleiders zorgen voor meer rust in bussen.
De opstapplek bij Oosterwold is niet gerealiseerd in 2025. Op dit moment zijn er onvoldoende leerlingen die we vanaf deze plek begeleid busvervoer kunnen aanbieden, die niet ook op een andere, meer passende manier op school en terug kunnen komen. De noodzaak om deze plek te realiseren kwam daarmee voor 2025 te vervallen.

Dit geldt voor leerlingen waarvoor geen andere mogelijkheid is om op school te komen zonder gebruik te maken van deze vorm van vervoer. We passen in 2025 de verordening voor het leerlingenvervoer aan. In 2024 hebben we al een start gemaakt met deze aanpassingen. We ronden dit in 2025 af en leggen deze verordening voor aan de raad. Daarnaast zetten we in op een nieuwe opstapplek voor leerlingen die recht hebben op leerlingenvervoer in Oosterwold (nabij de Albert Heijn en de school de Verbeelding) en hopen vanaf  2025 leerlingenvervoer met het begeleid busvervoer naar Oosterwold te kunnen aanbieden.

Onder basisvaardigheden verstaan wij taal, reken en digitale vaardigheden. Voldoende beheersing hiervan is essentieel voor zelfredzaamheid, maatschappelijke participatie en duurzame inzetbaarheid.
In heel de regio Flevoland heeft 26% van de volwassenen beperkte basisvaardigheden. In 2025 hebben we gewerkt aan een Regioplan basisvaardigheden 2026-2028. Hiermee zetten we in de Arbeidsmarktregio Flevoland in om kansen te vergroten voor inwoners met beperkte basisvaardigheden, zoals taal, rekenen en digitale vaardigheden. Almere is Centrumgemeente in deze regionale aanpak. Hierover wordt de raad medio 2026 geïnformeerd.

In Almere heeft ongeveer 16% van de inwoners moeite met basisvaardigheden, zoals de Nederlandse taal, lezen en schrijven, rekenen en digitale vaardigheden. Dit zorgt ervoor dat deze mensen minder goed mee kunnen doen in de maatschappij. We gaan aan de slag met de Gezinsaanpak Geletterdheid, waarvoor de regierol vanaf 2025 bij de gemeente komt te liggen. Hoe dit er precies uit gaat zien, is nog onbekend. We zijn in afwachting van de uitkomsten van een Rijksonderzoek naar de invulling hiervan. Ondertussen denken we na hoe we dit zelf kunnen invullen. Ook gaan we andere oplossingen verkennen voor de relatieve hoge instroom van nieuwkomers bij al onze taalvoorzieningen.

Het vasthouden en aantrekken van talent voor met name onderwijs, zorg en techniek is van groot belang voor de stad en regio. Samen met partijen in de stad werken we aan meer instroom en behoud van talent voor de stad. Vervolgens is het belangrijk hen vast te houden en te verbinden met organisaties en bedrijven in Almere. Specifiek voor de sector ‘tech en transitie’ zijn eind 2025 projecten gericht op het aantrekken en vasthouden van talent van start gegaan. Meer daarover is te vinden in de paragraaf van het Fonds Verstedelijking Almere en onder ‘Regiodeal Nieuwland’ in de programmaverantwoording Ontwikkeling van de Stad.

Daarnaast hebben we gewerkt aan een aantrekkelijker studentenleven in de stad. In de begroting is jaarlijks € 50.000 beschikbaar voor huisvesting van studentenverenigingen. In 2025 is er een raadsbrief verzonden waarin we hebben aangegeven het bedrag breder willen besteden aan het aantrekkelijk maken van Almere als stad voor studenten. In 2025 heeft Breach, een studentenfestival, weer plaats kunnen vinden, met in totaal ruim 2000 bezoekers, verdeeld over 10 locaties in het centrum. Ook is er een studenten relay geweest bij the challenge Almere (triatlon) en een klein event voor studenten in de kerstperiode: Frostbyte. Ook hebben de verenigingen een introductieweek georganiseerd en hebben we hier als gemeente aan bijgedragen. Om het studentenleven zichtbaar te maken en Almere landelijk te positioneren als aantrekkelijke studentenstad, is in samenwerking met Almere City Marketing in 2025 de campagne 'Student in Almere' gestart. Deze campagne zet studenten, hun verhalen en activiteiten in de spotlight.
De nieuwe campus in het hart van de stad is een belangrijk onderdeel in het aantrekkelijker maken van Almere als studentenstad. Hier komt een nieuw, modern onderwijsgebouw en zo’n 1.250 studentenwoningen. We hebben in 2025 aan de voorbereidingen voor de bouw gewerkt. Begin 2026 is de eerste paal ook daadwerkelijk de grond ingegaan. Als alles volgens planning verloopt kunnen er eerste studenten in september 2028 hun intrek nemen in het gebouw om onderwijs te volgen.

Het vasthouden en aantrekken van talent voor met name onderwijs, zorg en techniek is van groot belang voor de stad en regio. Samen met partijen in de stad werken we er aan dat meer leerlingen hun ouders, maar ook volwassenen die zich willen omscholen kiezen voor een vervolgopleiding in de sectoren die belangrijk zijn voor de stad. Vervolgens is het de kunst hen vast te houden en te verbinden met organisaties en bedrijven in Almere. Een rijk en aantrekkelijk studentenleven trekt talent naar onze stad en brengt reuring in onze stad. We gaan samen met het onderwijs, studentenverenigingen en (culturele) partners inzetten op het aantrekkelijker maken van onze stad voor jongeren en studenten. Hierbij vinden wij het belangrijk dat er aandacht is voor het imago van Almere als aantrekkelijke  studentenstad, maar zorgen wij vooral dat er veel te doen en te beleven is voor studenten. De ontwikkeling van de campus in het hart van de stad is daarbij een belangrijk onderdeel. Studenten vinden er plek om te wonen, te studeren en te recreëren samen met de andere bewoners en bezoekers van de binnenstad.

De urgentie op dit thema is groot. Zowel de vervangingsopgave van scholen in de bestaande stad, die grotendeels op hetzelfde moment zijn gebouwd, als de opgave om nieuwe scholen te realiseren in nieuwe stadsdelen. In 2025 liep het huidige Integraal HuisvestingsPlan (IHP) af. Niet alles wat we hadden willen doen hebben we kunnen realiseren. Dit nemen we mee in het nieuwe IHP Onderwijshuisvesting. Dit nieuwe IHP hebben we in 2025 voorbereid en leggen we in 2026 voor aan de raad. De vernieuwingsopgave voor Almere Haven is in 2025 in kaart gebracht, op basis hiervan leggen we de focus op vernieuwing van De Flierefluiter (gepland 2029) en De Ark en Polderhof (gepland 2030). Voor Molenbuurt hebben we gewerkt aan de inhoudelijke samenwerking voor scholen en partners die gaan participeren in de vernieuwingsopgave. Naast de vernieuwing van scholen zien we ook kansen om hiermee bij te dragen aan de leefbaarheid door het toevoegen van andere functies. Hierover is de raad begin 2026 geïnformeerd. Daarnaast hebben we verder gewerkt aan de plannen voor nieuwbouw van De Meergronden, het geplande opleveringsjaar is 2029. In de Eerste en de Derde Financiële kwartaalrapportage actualiseren wij jaarlijks de plannen voor onderwijshuisvesting.

Almere wordt ouder en dat betekent dat steeds meer gebouwen gerenoveerd of vervangen moeten worden. Dit geldt ook voor schoolgebouwen. Welke schoolgebouwen dit precies betreft staat in het Integraal HuisvestingsPlan (IHP).  De vernieuwingsopgave voor het basisonderwijs gebeurt in Stedenwijk, Molenbuurt, Haven en Stad Oost. Voor Molenbuurt werken we in 2025 aan een inhoudelijke samenwerking voor de scholen en de partners die gaan participeren in de nieuwe schoolgebouwen. We gaan in 2025 ook een start maken in Almere Haven. Daarnaast  werken we in 2025 verder aan de nieuwbouw van De Meergronden (oplevering vooralsnog voorzien in 2028).  

Al jaren is onze inzet erop gericht om multifunctionele schoolgebouwen te realiseren. Bij alle scholen die op dit moment in ontwikkeling zijn is er sprake van toevoegen van maatschappelijke functies, zoals kinderopvang en ontmoetingsplekken. Alhoewel dit al jaren praktijk is hebben we hier nog geen formeel beleid op. We hebben een start gemaakt met de ontwikkeling hiervan en dit landt in het IHP dat in 2026 naar de raad gaat.
Daarnaast hebben we verder gekeken naar toekomstige huisvesting van scholen in Pampus. Waarbij de scholen die benodigd zijn voor de realisatie van de eerste fase opgenomen zijn in het IHP.

Het gaat hierbij om het toevoegen van functies aan schoolgebouwen, zoals een buurthuis en kinderopvang, en op duurzaamheid. Dit doen we voor nieuwe schoolgebouwen in de hele stad. Daarnaast werken we aan het vormgeven van toekomstige schoolgebouwen in Pampus. Dit is een ontwikkeling die nog in de toekomst ligt maar waarvan het belangrijk is om nu al mee aan de slag te gaan. Het gaat in dit nieuw te bouwen stadsdeel om 12 basisscholen, 2 scholen voor voortgezet onderwijs, 1 school voor speciaal onderwijs en 1 school voor voortgezet speciaal onderwijs.