De provincie houdt toezicht op hoe gemeenten bepaalde taken uitvoert. Het gaat dan over hoe gemeenten de wet- en regelgeving naleven. Dit toezicht richt zich op een beperkt aantal terreinen. Dit toezicht is een wettelijke verantwoordelijkheid van de provincie. Onder deze wettelijke verantwoordelijkheid ligt een Bestuursovereenkomst IBT, waarin procesafspraken, rollen en verantwoordelijkheden zijn beschreven. In 2024 is deze Bestuursovereenkomst vernieuwd. We hebben de raad hiervan op de hoogte gebracht middels een raadsbrief (175 - Nieuwe bestuursovereenkomst IBT 2024 - 2028). Dit is het kader voor het wettelijke toezicht. De vijf toezichtterreinen zijn:
- Financieel toezicht
- Huisvesting statushouders
- Informatie- en archiefbeheer
- Omgevingsrecht, waaronder ruimtelijke ordening, vergunningen, toezicht en handhaving
- Archeologie en monumentenzorg
Op basis van informatie die wij aanleveren, beoordeelt de provincie hoe wij deze taken uitvoeren. De provincie kan daarbij drie oordelen geven: adequaat, redelijk adequaat en niet adequaat. Voor het toezicht op Informatie- en archiefbeheer een ander systeem van toepassing, namelijk één met vier beoordelingen. Deze zijn: voldoende tot goed (groen), enige verbetering noodzakelijk (geel), veel verbetering noodzakelijk (oranje) en onvoldoende (rood). Het oordeel ontvangen wij in de vorm van een toezichtbrief. De kleurcode per toezichtterrein is, in ieder geval tot en met 2023, volledig terug te vinden op de website van de provincie.
De meest recente toezichtbrieven zijn ook terug te vinden op de website van de provincie.
Op het moment van schrijven van de programmarekening zijn nog niet alle toezichtsbrieven over 2025 ontvangen. We vermelden dit bij het betreffende terrein. Voor wat betreft de toezichtterreinen waarbij wel een brief is verstuurd vertellen we hieronder wat hier op hoofdlijnen instond.
Financieel toezicht
Toezicht
De provincie houdt toezicht op de financiële positie van de gemeente. De criteria hiervoor staan vermeld in de bestuursovereenkomst IBT . Zij kijken voor 2026 naar de Programmabegroting 2026 van onze gemeente.
Programmabegroting 2026
Na vaststellen van de Programmabegroting 2026 hebben wij, zoals gebruikelijk, een toezichtbrief ontvangen. Deze is ook doorgezonden aan de raad, inclusief onze korte reactie. Voor 2026 is het toezichtregime oranje toegekend. Daarmee staat de gemeente onder repressief toezicht, wat betekent dat de toezichthouder ons achteraf controleert. Dit is hetzelfde regime als de afgelopen jaren.
Huisvesting vergunninghouders
Tweemaal per jaar wordt gekeken naar de voortgang van huisvesting van vergunningshouders. Hierbij wordt gekeken in hoeverre wij voldoen aan de taakstelling die opgelegd is over het aantal vergunningshouders dat wij moeten huisvesten. Over 2025 is de raad ook tweemaal per raadsbrief geïnformeerd, één keer op 26 augustus 2025 en een keer op 20 januari 2026.
Taakstelling 2025
Taakstelling eerste halfjaar 2025
Hierover is de raadsbrief Voortgang huisvesting vergunningshouders eerste halfjaar 2025 van 26 augustus 2025 naar de raad gestuurd. Het eerste halfjaar van 2025 is afgesloten met een achterstand van 117 te huisvesten vergunningshouders ten opzichte van de taakstelling (189 vergunningshouders). Deze achterstand is opgeteld bij de taakstelling voor de tweede helft van 2025. Deze achterstand was vooral te wijten aan een tekort aan beschikbaar gestelde sociale huurwoningen, beperkte beschikbaarheid van gezinswoningen en onvoldoende tijdige koppelingen vanuit het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). In de eerder genoemde raadsbrief zijn wie hier uitgebreider op ingegaan.
Taakstelling tweede halfjaar 2025
Hierover is raadsbrief Voortgang huisvesting vergunningshouders tweede halfjaar 2025 verstuurd op 20 januari 2026. Inclusief de achterstand opgelopen in het eerste halfjaar van 2025 moesten wij 281 vergunningshouders huisvesten in het tweede halfjaar. Wij hebben 190 vergunningshouders weten te huisvesten, wat betekent dat wij een achterstand over 2025 hebben opgelopen van 91 personen. Deze achterstand wordt opgeteld bij de taakstelling voor 2026.
Taakstelling 2026
Inclusief de opgelopen achterstand dienen wij 282 personen te huisvesten in het eerste halfjaar van 2026.
Toezichtregime 2026
De provincie houdt toezicht op het behalen van de taakstelling. Ondanks de achterstand beoordeelden zij ons in september 2025 als adequaat (groen) onder voorwaarde dat de achterstand voor 1 januari 2026 zou zijn ingelopen. Dit is niet gelukt. Bij het schrijven van deze programmarekening hebben wij nog geen nieuw oordeel van de provincie ontvangen. Het is echter aannemelijk dat wij code oranje toegewezen krijgen op basis van de openstaande taakstelling.
Informatie- en archiefbeheer
De beoordeling op het informatie- en archiefbeheer vindt achteraf plaats. Op het moment van schrijven van deze programmarekening is er nog geen beoordeling over 2025 ontvangen. Deze zal later in 2026 volgen. Dit is gebruikelijk voor dit toezichtterrein. Wel is er inmiddels een beoordeling ontvangen over 2024.
Toezicht
Op 28 januari 2026 heeft de provincie ons laten weten dat wij de kleurcode oranje toebedeeld krijgen op basis van de door ons aangeleverde informatie over het jaar 2024. Dit betekent dat wij voldoende voldoen aan de archiefwet en regelgeving op het gebied van ons archief- en informatiebeheer. De provincie geeft daarnaast een aantal verbeterpunten mee.
Omgevingswet (voorheen omgevingsrecht en ruimtelijke ordening)
Het toezicht op dit onderdeel is inmiddels weer hervat nadat dit enkele jaren, in verband met de invoering van de omgevingswet, heeft stilgelegen. De toezichtbrief over 2025 hebben wij inmiddels ontvangen. Daaruit blijkt dat wij als adequaat worden beoordeeld en dus de kleurcode groen krijgen toebedeeld.
Archeologie en monumentenzorg
Op dit toezichtsgebied vindt momenteel geen actief toezicht plaats. Er wordt dan ook geen toezichtbrief verzonden of een beoordeling gegeven. Dit in afwachting van nieuw beleid.
Wel ontvangt de provincie meldingen over archeologie en monumentenzorg. Deze worden dan doorgegeven aan de gemeente. Het is vervolgens aan de gemeente om deze meldingen op te lossen naar tevredenheid van melder en toezichthouder.